بررسی مشکل شکستگی تخم‌مرغ در گله تخم‌گذار LSL استان فارس

چکیده

در واحدهای پرورش مرغ تخم‌گذار صنعتی، کیفیت پوسته تخم‌مرغ یکی از مهم‌ترین شاخص‌های تعیین‌کننده کارایی اقتصادی تولید است. افزایش درصد تخم‌مرغ‌های شکسته یا ترک‌خورده، حتی در شرایطی که درصد تولید گله بالا باقی می‌ماند، می‌تواند باعث کاهش قابل توجه ارزش اقتصادی محصول شود. در این گزارش موردی، وضعیت یک گله تخم‌گذار ۱۲ هزار قطعه‌ای از نژاد LSL سفید در شهرستان مرودشت بررسی شد که در هفته‌های آغازین دوره پیک تولید با افزایش غیرطبیعی درصد شکستگی تخم‌مرغ مواجه شده بود. علی‌رغم حفظ عملکرد تولیدی مناسب گله و کافی بودن سطوح کلسیم و فسفر جیره بر اساس استانداردهای تغذیه‌ای، درصد تخم‌مرغ‌های شکسته به حدود ۷.۵ درصد رسید که بالاتر از حد قابل قبول در تولید صنعتی محسوب می‌شود.

بررسی‌های فنی نشان داد که بیشتر شکستگی‌ها پیش از جمع‌آوری تخم‌مرغ و در داخل قفس رخ می‌دهند؛ موضوعی که نشان‌دهنده ضعف ساختاری پوسته تخم‌مرغ و کاهش استحکام آن بود. ارزیابی شاخص‌های فیزیکی پوسته نیز کاهش ضخامت پوسته و افت وزن مخصوص تخم‌مرغ را تأیید کرد. با توجه به کافی بودن سطح کلسیم جیره، فرضیه کمبود عناصر ماکرو رد شد و تمرکز بررسی‌ها به نقش ریزمغذی‌های معدنی در فرآیند پوسته‌سازی معطوف گردید. از نظر فیزیولوژیک، تشکیل پوسته تخم‌مرغ فرایندی پیچیده است که علاوه بر کلسیم، به حضور عناصر کمیاب مانند روی، منگنز و مس به عنوان کوفاکتورهای آنزیمی وابسته است. در شرایط پیک تولید، زیست‌فراهمی پایین منابع معدنی غیرآلی می‌تواند باعث ایجاد کمبود عملکردی این عناصر در بافت رحم شود و در نتیجه کیفیت پوسته تخم‌مرغ کاهش یابد.

بر اساس این فرضیه، یک مداخله تغذیه‌ای با استفاده از مکمل معدنی کیلاته حاوی ریزمغذی‌های آلی در جیره گله اجرا شد. پس از چهار هفته استفاده از این مکمل، شاخص‌های کیفیت پوسته بهبود قابل توجهی نشان دادند. درصد شکستگی تخم‌مرغ از ۷.۵ درصد به ۲.۳ درصد کاهش یافت، ضخامت پوسته افزایش یافت و وزن مخصوص تخم‌مرغ نیز بهبود پیدا کرد، در حالی که درصد تولید و وزن تخم‌مرغ ثابت باقی ماند. نتایج این بررسی نشان می‌دهد که در گله‌های پرتولید، بهبود زیست‌فراهمی ریزمغذی‌ها می‌تواند نقش مهمی در افزایش استحکام پوسته تخم‌مرغ و کاهش تلفات اقتصادی ناشی از شکستگی ایفا کند.

مقدمه

در گله‌های تخم‌گذار مدرن که دارای پتانسیل ژنتیکی بالایی برای تولید هستند، فشار متابولیکی دوره پیک تولید بسیار زیاد است. در این دوره، مرغ تخم‌گذار تقریباً هر ۲۴ ساعت یک بار فرآیند کامل تشکیل یک تخم‌مرغ را طی می‌کند و بخش قابل توجهی از منابع معدنی بدن برای تشکیل پوسته مصرف می‌شود. در نتیجه، هرگونه اختلال در تعادل مواد معدنی یا کاهش دسترسی بافت‌های هدف به عناصر مورد نیاز می‌تواند به سرعت خود را در کیفیت پوسته نشان دهد.

اگرچه کلسیم مهم‌ترین عنصر در ساختمان پوسته تخم‌مرغ است، اما فرآیند تشکیل پوسته تنها به حضور کلسیم وابسته نیست. در واقع، رسوب کربنات کلسیم روی یک ماتریکس آلی انجام می‌شود که تشکیل آن نیازمند فعالیت مجموعه‌ای از آنزیم‌ها و کوفاکتورهای معدنی است. عناصر کمیابی مانند روی، منگنز و مس نقش کلیدی در فعال‌سازی این آنزیم‌ها دارند و کمبود عملکردی آن‌ها می‌تواند باعث کاهش ضخامت پوسته، افزایش تخلخل و در نهایت شکنندگی تخم‌مرغ شود.

در بسیاری از جیره‌های تجاری طیور، این عناصر به شکل نمک‌های معدنی غیرآلی مانند سولفات‌ها و اکسیدها تأمین می‌شوند. اگرچه این ترکیبات از نظر مقدار ممکن است نیازهای جیره را پوشش دهند، اما زیست‌فراهمی آن‌ها در دستگاه گوارش طیور محدود است و در شرایطی مانند پیک تولید، ممکن است نتوانند نیاز واقعی بافت‌ها را تأمین کنند. این مسئله می‌تواند به بروز نوعی کمبود پنهان در سطح سلولی منجر شود که با وجود کافی بودن سطوح ظاهری عناصر در جیره، عملکرد فیزیولوژیک سیستم پوسته‌سازی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

در این مقاله، یک مورد واقعی از افزایش شکستگی تخم‌مرغ در یک گله تخم‌گذار LSL در شهرستان مرودشت بررسی شده است. هدف از این گزارش، تحلیل عوامل احتمالی کاهش کیفیت پوسته، بررسی نقش زیست‌فراهمی ریزمغذی‌ها در فرآیند پوسته‌سازی و ارزیابی اثر یک مداخله تغذیه‌ای مبتنی بر استفاده از منابع معدنی کیلاته در بهبود کیفیت پوسته تخم‌مرغ است.

معرفی گله و شرایط فارم

گله مورد بررسی شامل ۱۲ هزار قطعه مرغ تخم‌گذار از نژاد LSL بود که در یک واحد پرورش صنعتی در شهرستان مرودشت نگهداری می‌شدند. سیستم نگهداری گله به صورت قفس منبری بود و مدیریت تغذیه بر اساس جیره استاندارد تخم‌گذاری انجام می‌شد.

در هفته ۳۸ سن گله، هم‌زمان با تثبیت تولید در محدوده پیک، افزایش قابل توجهی در میزان تخم‌مرغ‌های شکسته و ترک‌خورده مشاهده شد. بررسی اولیه نشان داد که بسیاری از تخم‌مرغ‌ها پیش از مرحله جمع‌آوری و در داخل قفس دچار آسیب می‌شوند، موضوعی که احتمال بروز مشکلات مکانیکی در سیستم جمع‌آوری را تا حد زیادی کاهش می‌داد و توجه را به کیفیت پوسته تخم‌مرغ معطوف می‌کرد.

وضعیت عملکردی گله پیش از اصلاح جیره

جدول ۱. شاخص‌های عملکردی گله پیش از مداخله تغذیه‌ای

تحلیل فیزیولوژیک کیفیت پوسته تخم‌مرغ

فرآیند تشکیل پوسته تخم‌مرغ در بخش انتهایی مجرای تخم‌بر و در ناحیه رحم انجام می‌شود. در این مرحله، ابتدا یک ماتریکس آلی شامل پروتئین‌ها و پلی‌ساکاریدها تشکیل می‌شود و سپس کریستال‌های کربنات کلسیم روی این بستر رسوب می‌کنند. این فرآیند به شدت وابسته به فعالیت آنزیم‌هایی است که عملکرد آن‌ها به حضور عناصر معدنی خاص وابسته است.

جدول ۲. نقش عناصر کمیاب در تشکیل پوسته تخم‌مرغ

مداخله تغذیه‌ای و نتایج

در این گله برای افزایش زیست‌فراهمی ریزمغذی‌ها از مکمل معدنی کیلاته ای‑شل شرکت فرتاک در جیره استفاده شد. دوز مصرفی برابر با ۱ کیلوگرم در هر تن خوراک تعیین گردید و سایر اجزای جیره بدون تغییر باقی ماند.

پس از چهار هفته، بهبود قابل توجهی در کیفیت پوسته تخم‌مرغ مشاهده شد.

جدول ۳. مقایسه شاخص‌های کیفیت پوسته قبل و بعد از اصلاح

نمودار زیر تغییرات شاخص‌های کیفیت پوسته را نشان می‌دهد.

جمع‌بندی

نتایج این بررسی موردی نشان می‌دهد که در گله‌های پرتولید مرغ تخم‌گذار، کیفیت پوسته تخم‌مرغ تنها به سطح کلسیم جیره وابسته نیست. زیست‌فراهمی ریزمغذی‌هایی مانند روی، منگنز و مس نقش مهمی در عملکرد سیستم پوسته‌سازی دارد. استفاده از منابع معدنی با زیست‌فراهمی بالاتر می‌تواند به بهبود استحکام پوسته، کاهش شکستگی تخم‌مرغ و افزایش کارایی اقتصادی واحدهای تولیدی کمک کند. همانطور که در این پرونده پیداست امروزه امر پرورش مشابه روال سنتی آن دنبال نمیشود و استفاده از متد های علمی و نوین راهکارهای بسیار موثری را برای پرورش و تولید بهینه تر فراهم کرده است. چنانچه شما مخاطب عزیز در فارم پرورشی خود مواجه با معضلی هستید میتوانید از طریق راههای ارتباطی با ما در ارتباط باشید.
دریافت وقت مشاوره